ابتکار و تلاش جهادی در چرام؛ تجربه موفق خشکه‌کاری برنج با آبیاری قطره‌ای به همت بسیج جامعه مهندسین کشاورزی و کارشناس جهاد کشاورزی

خشکه‌کاری برنج و آبیاری قطره‌ای در چرام؛ تجربه‌ای موفق برای کاهش ۶۰ درصدی مصرف آب و تولید ۶۷۰۰ کیلوگرم برنج در هکتار

جلال محمدی دم‌طسوج، کارشناس جهاد کشاورزی شهرستان چرام، از تجربه موفق اجرای طرح خشکه‌کاری برنج با استفاده از روش آبیاری قطره‌ای خبر داد؛ طرحی که با هدف مقابله با کمبود منابع آب و امکان کشت برنج در اراضی زیر پوشش چاه‌های عمیق اجرا شده و می‌تواند به‌عنوان الگویی قابل ترویج در مناطق دارای محدودیت منابع آبی مورد توجه قرار گیرد.

به گزارش پایگاه خبری چرام آنلاین؛ جلال محمدی دم‌طسوج، عضو بسیج جامعه مهندسین کشاورزی و کارشناس جهاد کشاورزی شهرستان چرام، در تشریح جزئیات این تجربه کشاورزی اظهار داشت: این طرح با هدف رفع معضل کمبود آب و فراهم‌کردن امکان کاشت برنج در اراضی زیر پوشش چاه‌های عمیق اجرا شده است و اداره آب منطقه‌ای می‌تواند با بهره‌گیری از این دانش و تجربه، زمینه ترویج و توسعه آن را در میان کشاورزان فراهم کند.

نخستین تجربه خشکه‌کاری برنج در سال ۱۳۹۸

محمدی دم‌طسوج با اشاره به آغاز این تجربه در سال ۱۳۹۸ گفت: در آن سال، اینجانب در شهرستان چرام با استفاده از روش آبیاری قطره‌ای و مهندس رحمان خیرمند در منطقه خیرآباد با روش آبیاری بارانی، کشت برنج به شیوه خشکه‌کاری را آغاز کردیم.

وی افزود: در تجربه نخست، محصول برنج در شهرستان چرام تا مرحله خوشه‌دهی بسیار خوب پیش رفت، اما بارش باران‌های پاییزی مانع برداشت محصول شد و امکان تکمیل موفقیت‌آمیز فرایند تولید و برداشت فراهم نشد.

چالش‌های اجرایی و راهکارهای فنی

این کارشناس جهاد کشاورزی با اشاره به مهم‌ترین چالش‌های این روش کشت، زمان‌بندی کاشت را یکی از عوامل تعیین‌کننده موفقیت طرح دانست و تصریح کرد: برای جلوگیری از خسارت بارندگی‌های پاییزی، کاشت باید حداکثر تا پایان اردیبهشت‌ماه انجام شود.

وی تأکید کرد: یکی از نکات مهم در این روش آن است که زمان کاشت باید هم‌زمان با زمان خزانه‌گیری منطقه باشد، نه هم‌زمان با نشاکاری؛ زیرا اگر کاشت هم‌زمان با نشاکاری منطقه انجام شود، محصول به نتیجه مطلوب تولید نخواهد رسید.

محمدی درباره انتخاب رقم مناسب برنج نیز اظهار داشت: در صورت تأخیر در زمان کاشت، استفاده از ارقام زودرس می‌تواند راهکار مناسبی باشد.

وی کنترل علف‌های هرز را از دیگر الزامات موفقیت این طرح برشمرد و گفت: علف‌های هرز باید از طریق مدیریت تلفیقی و استفاده از علف‌کش‌های پیش‌رویشی کنترل شوند.

وی همچنین با اشاره به محدودیت‌های نوع خاک افزود: این روش در زمین‌های گچی پاسخ مناسبی نمی‌دهد و انتخاب زمین مناسب از شرایط مهم اجرای موفق طرح است.

تکرار تجربه پس از هفت سال؛ این بار با موفقیت در تولید و برداشت

عضو بسیج جامعه مهندسین کشاورزی با اشاره به تکرار این تجربه پس از هفت سال اظهار داشت: پس از گذشت هفت سال، امسال این طرح را دوباره اجرا کردم و خوشبختانه این بار با موفقیت به مرحله تولید و برداشت محصول رسید.

وی با اعلام میزان عملکرد این کشت افزود: میزان برداشت محصول در این تجربه به ۶ هزار و ۷۰۰ کیلوگرم در هر هکتار رسید که نشان‌دهنده ظرفیت قابل توجه این روش در تولید برنج با مصرف آب کمتر است.

توصیه به کشاورزان دارای تناوب کشت کلزا

محمدی دم‌طسوج در ادامه، این روش را به کشاورزانی توصیه کرد که برنامه کشت آن‌ها با تناوب زراعی کلزا همراه است.

وی توضیح داد: کلزا در اردیبهشت‌ماه برداشت می‌شود و پس از برداشت آن، زمین برای کاشت برنج به روش آبیاری قطره‌ای آماده خواهد بود. بنابراین، کشاورزانی که از تناوب کشت کلزا استفاده می‌کنند، می‌توانند از این فرصت برای اجرای خشکه‌کاری برنج بهره ببرند.

هفت مزیت مهم خشکه‌کاری برنج با آبیاری قطره‌ای

این کارشناس جهاد کشاورزی در تشریح مزایای این روش، به موارد زیر اشاره کرد:

۱. عدم نیاز به خزانه: حذف هزینه‌های مربوط به نگهبان و کارگر نشاکار.

۲. جلوگیری از سفت‌شدن زمین: در این روش، زمین مانند شیوه‌های متداول کشت برنج سفت و فشرده نمی‌شود.

۳. حذف آماده‌سازی سنگین زمین: نیاز کمتری به عملیات سنگین آماده‌سازی زمین وجود دارد.

۴. کاهش ۵۰ تا ۶۰ درصدی مصرف آب: این روش در مقایسه با شیوه متداول کشت برنج، به میزان قابل توجهی آب کمتری نیاز دارد.

۵. امکان استفاده از ماشین‌آلات معمول کشاورزی: عملیات کاشت با ماشین‌آلات متداول قابل انجام است.

۶. عملکرد مطلوب تولید: دستیابی به عملکرد ۶ هزار و ۷۰۰ کیلوگرم برنج در هر هکتار.

۷. توجیه اقتصادی و جلوگیری از اتلاف وقت: کاهش برخی هزینه‌های تولید، ساده‌ترشدن عملیات کاشت و بهره‌وری بهتر از زمان و منابع.

تقدیر از همراهان و همکاران اجرای طرح

جلال محمدی دم‌طسوج در پایان، از همراهی و همکاری کشاورزان علی نورابی، عیسی شعبانی، نواب شعبانی، راننده تراکتور محمد دیدگاه و همچنین سرهنگ پاسدار ستار غلامی گنجه‌ای، مسئول بسیج مهندسین کشاورزی و منابع طبیعی سپاه فتح استان، قدردانی کرد و از تلاش و همراهی آنان در مسیر اجرای این طرح صمیمانه تشکر کرد.

تقدیم به روح دانشمند مرحوم دکتر علی حسین پیرای

این تجربه ارزشمند کشاورزی به روح دانشمند مرحوم دکتر علی حسین پیرای تقدیم شده است.

جلال محمدی دم‌طسوج

عضو بسیج جامعه مهندسین کشاورزی و کارشناس جهاد کشاورزی شهرستان چرام